«Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2009 – 2010. ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΔΙΕΞΟΔΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ»

Τρίτη, 14 Δεκεμβρίου 2010


«Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2009 – 2010. ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΔΙΕΞΟΔΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ»

Σ.Ιωαννίδης, Καθηγητής, Πάντειο Πανεπιστήµιο, Υπεύθυνος Παρατηρητηρίου Επιχειρηµατικότητας ΙΟΒΕ
Α.Τσακανίκας, Υπεύθυνος Ερευνών ΙΟΒΕ, Επίκουρος Καθηγητής ΕΜΠ (υπό διορισµό)
Σ. Χατζηχρήστου, Ερευνήτρια ΙΟΒΕ

Το Ίδρυµα Οικονοµικών και Βιοµηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) είναι ιδιωτικός, µη κερδοσκοπικός, κοινωφελής, ερευνητικός οργανισµός. Ιδρύθηκε το 1975 µε δύο σκοπούς: αφενός να προωθεί την επιστηµονική έρευνα για τα τρέχοντα και αναδυόµενα προβλήµατα της ελληνικής οικονοµίας και αφετέρου να παρέχει αντικειµενική πληροφόρηση και να διατυπώνει προτάσεις, οι οποίες είναι χρήσιµες στη διαµόρφωση πολιτικής. Η δραστηριότητα του ΙΟΒΕ µέσα στην ελληνική κοινωνία χαρακτηρίζεται από µια µοναδικότητα, αφού είναι ο µόνος ανεξάρτητος, αδέσµευτος οργανισµός που ασχολείται µε τα µείζονα ζητήµατα της οικονοµίας και έχει βασική επιδίωξη να παρεµβαίνει έγκαιρα, να επισηµαίνει, δηλαδή, σήµερα τα κρίσιµα ζητήµατα του µέλλοντος και να προτείνει λύσεις.

Βασικά Ευρήµατα
•    Περί τα 1,6 εκατ. άτοµα αναπτύσσουν επιχειρηµατική δράση.
•    Περί τα 600.000 άτοµα βρίσκονται στα αρχικά στάδια επιχειρηµατικής δραστηριότητας.
•    Περί τα 1,2 εκατ. άτοµα σκοπεύουν να εισέλθουν στον επιχειρηµατικό στίβο µέσα στα επόµενα τρία χρόνια.
•    Περί τα 180.000 άτοµα διέκοψαν την επιχειρηµατική τους δραστηριότητα µέσα στο 2009.
•    Η επιχειρηµατικότητα ευκαιρίας ανήλθε στο 47% των επιχειρηµατία αρχικών σταδίων, έναντι 39,5% πέρυσι.
•    Η ρηχότητα, η εσωστρέφεια και η µικρή συµβολή στην απασχόληση παραµένουν βασικά χαρακτηριστικά της επιχειρηµατικότητας στην Ελλάδα.
•    Oι Έλληνες επιχειρηµατίες κατατάσσονται στις πρώτες θέσεις ανάµεσα στις χώρες του GEM αναφορικά µε το επίπεδο αυτοπεποίθησής τους σχετικά µε τις γνώσεις, τα προσόντα και την απαιτούµενη εµπειρία για την έναρξη µιας επιχειρήσεις.
•    Ταυτόχρονα βρίσκονται στις πρώτες θέσεις της παγκόσµιας κατάταξης αναφορικά µε το φόβο της αποτυχίας.

Παρουσιάστηκε σήµερα, σε εκδήλωση που πραγµατοποιήθηκε στα γραφεία του Ιδρύµατος Οικονοµικών και Βιοµηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), η ετήσια έκθεση του Ιδρύµατος για την Επιχειρηµατικότητα στην Ελλάδα (2009-2010). Η έκθεση για την Επιχειρηµατικότητα στην Ελλάδα αποτελεί την έβδοµη περιοδική έκδοση του ΙΟΒΕ στο πλαίσιο της συµµετοχής του στο ερευνητικό πρόγραµµα του Παγκόσµιου Παρατηρητηρίου για την Επιχειρηµατικότητα ¬Global Entrepreneurship Monitor (GEM). Όπως προκύπτει από την έκθεση του ΙΟΒΕ, σηµαντικό κοµµάτι του πληθυσµού, υπό την πίεση της οικονοµικής κρίσης, αναζητά διέξοδο στην επιχειρηµατική δράση. Περίπου το 17% του πληθυσµού ηλικίας 18-64 ετών -δηλαδή 1,2 εκατ. άτοµα-δήλωσαν ότι σκοπεύουν να εισέλθουν στον επιχειρηµατικό στίβο την επόµενη τριετία, που αποτελεί το υψηλότερο ποσοστό της τελευταίες πενταετίας. Τούτο µπορεί να αποδοθεί στις δυσµενείς εξελίξεις στην εγχώρια αγορά εργασίας: τα άτοµα ωθούνται στην επιχειρηµατικότητα είτε λόγω πίεσης από πραγµατική απώλεια θέσης εργασίας, είτε λόγω φόβου για ενδεχόµενη απώλειά της βραχυπρόθεσµα ή ακόµα λόγω της δυσαρέσκειας από την υπάρχουσα απασχόληση.

Σήµερα επιχειρηµατική δραστηριότητα στη χώρα µας, ενώ επιπλέον 1,2 εκατ. άτοµα σχεδιάζουν να αναπτύξουν επιχειρηµατική δράση εντός της επόµενης τριετίας. To 2009, ο βασικός δείκτης της επιχειρηµατικότητας στην Ελλάδα µειώνεται ελαφρώς, αν και η επίδοση αυτή αποτελεί τη δεύτερη υψηλότερη της τελευταίας πενταετίας. Αναλυτικά, το 8,8% (έναντι 9,9% το 2008) του πληθυσµού ηλικίας 18-64 ετών -δηλαδή περίπου 610.000 άτοµα¬δήλωσαν ότι βρίσκονται στα αρχικά στάδια έναρξης επιχειρηµατικής δραστηριότητας, συµπεριλαµβανοµένης της αυτοαπασχόλησης. Η πτώση οφείλεται κυρίως σε περιορισµό των επίδοξων επιχειρηµατιών, καθώς οι νέοι επιχειρηµατίες διατηρούνται στα ίδια µε τα περυσινά επίπεδα. Από την άλλη πλευρά, οι καθιερωµένοι επιχειρηµατίες, δηλαδή οι επιχειρηµατίες που είναι ιδιοκτήτες ή συνιδιοκτήτες µιας επιχείρησης που λειτουργεί τουλάχιστον 3,5 χρόνια, αυξάνονται το 2009, µε το σχετικό ποσοστό να φτάνει στο υψηλότερο σηµείο της πενταετίας (15,1%). Έτσι, η συνολική επιχειρηµατική δραστηριότητα στην Ελλάδα αφορά στο 23,6% του πληθυσµού ηλικίας 18-64 ετών, ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από τις αντίστοιχες επιδόσεις των χωρών που βασίζονται στην καινοτοµία, στις οποίες συγκαταλέγεται η Ελλάδα, αλλά και από το µέσο όρο του συνόλου των χωρών του GEM. Όσον αφορά στους επιχειρηµατίες που διέκοψαν τη δραστηριότητά τους κατά το 2009, αυξάνονται µόλις οριακά συγκριτικά µε το 2008 (2,6% έναντι 2,3%). Έτσι, περίπου 180.000 άτοµα δηλώνουν πως διέκοψαν τη λειτουργία ή έκλεισαν µια επιχείρηση που κατείχαν ή συµµετείχαν στη διοίκηση. Ως κύρια αιτία (45,7%) για την αναστολή προκρίνεται η έλλειψη επαρκούς κερδοφορίας.

Βασικά χαρακτηριστικά της Επιχειρηµατικότητας Αρχικών Σταδίων στην Ελλάδα.


Η ρηχότητα, η εσωστρέφεια και η µικρή συµβολή στην απασχόληση παραµένουν βασικά χαρακτηριστικά της επιχειρηµατικότητας στην Ελλάδα. Το 2009, ένας στους τέσσερις επιχειρηµατίες αρχικών σταδίων δηλώνει ως βασικό κίνητρο την ανάγκη, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό την προηγούµενη χρονιά ήταν 33,4%. Η ανάγκη φαίνεται να κινητοποιεί τους επιχειρηµατίες αρχικών σταδίων στην Ελλάδα σε εντονότερο βαθµό από ό,τι στις υπόλοιπες χώρες καινοτοµίας, όπου ο µέσος όρος δεν ξεπερνά το 17%. Επιπλέον, θα πρέπει να σηµειωθεί πως περίπου το 27% των εγχώριων επιχειρηµατιών αρχικών σταδίων (ποσοστό ελαφρώς ενισχυµένο από πέρυσι) δηλώνει ως κίνητρο το συνδυασµό ανάγκης και ευκαιρίας, γεγονός που υποδηλώνει πως, αν συνυπολογιστεί και αυτή η «συγκεκαλυµµένη» επιχειρηµατικότητα ανάγκης, η πραγµατική επιχειρηµατικότητα αυτού του τύπου είναι τελικά αρκετά υψηλότερη.

Προσεγγίζει το 47% (39,5% πέρυσι) των επιχειρηµατιών αρχικών σταδίων. Κινητήριος µοχλός της επιλογής αυτής αποτελεί σταθερά τα τελευταία χρόνια η αύξηση του εισοδήµατος (26,8%), µε την επιθυµία για µεγαλύτερη εργασιακή ανεξαρτησία να διέπει το 20% αυτών των επιχειρηµατιών (14,5% το 2008). Το 2009, το 42% των επιχειρηµατιών αρχικών σταδίων που εντόπισε η έρευνα του GEM δεν απασχολεί κάποιο άλλο άτοµο (46,1% το 2008), δηλαδή τα εγχειρήµατα αυτά δεν προσφέρουν θέσεις εργασίας πέρα από αυτή του/των µοναδικού(ων) ιδιοκτήτη(των). Το υπόλοιπο ποσοστό δηλώνει προφανώς ότι απασχολεί τουλάχιστον ένα άτοµο ακόµα, µε το 43% να προσφέρει εργασία κατά την ίδρυσή του το πολύ σε 5 άτοµα. Αποθαρρυντικά είναι τα αποτελέσµατα της έρευνας αναφορικά µε το βαθµό καινοτοµίας προϊόντος: το ποσοστό των επιχειρηµατιών που θεωρεί ότι τα προϊόντα/οι υπηρεσίες που (θα) προσφέρει είναι εντελώς νέα/ες για όλους τους πελάτες στους οποίους (θα) απευθύνονται υποχωρεί στο 13,1% και είναι χαµηλότερο του µέσου όρου των χωρών καινοτοµίας (16,7%) αλλά και του συνολικού µέσου όρου των χωρών του GEM (17,2%). Ταυτόχρονα, σχεδόν οι µισοί επιχειρηµατίες αρχικών σταδίων παραδέχονται πως τα προϊόντα τους δεν παρουσιάζουν καµία πρωτοτυπία, όπως πάντως συµβαίνει και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Ο εξαγωγικός προσανατολισµός φαίνεται να ενισχύεται ελαφρώς σε σχέση µε πέρυσι. Παρ’ όλο που δύο στις πέντε επιχειρήσεις συνεχίζουν να συναλλάσσονται µόνο µε εγχώριους πελάτες, ένα 6,6% έχει ισχυρή εξαγωγική δραστηριότητα, µε τουλάχιστον τα ¾ των πελατών να βρίσκονται εκτός συνόρων. Εξαιρετικά ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι, παρά το διαχρονικά έντονα λιανεµπορικό χαρακτήρα της µέσης ελληνικής επιχείρησης, η µεταποίηση τονώνεται το 2009. Ταυτόχρονα, τα ¾ των επιχειρήσεων µε εξαιρετικά έντονο εξαγωγικό προσανατολισµό (τουλάχιστον το 75% των πελατών εκτός χώρας) δραστηριοποιούνται στο δευτερογενή τοµέα. Φτωχές είναι οι επιδόσεις των νέων εγχειρηµάτων σε όρους τεχνολογίας. Μόνο µία στις τρεις δηλώνει πως χρησιµοποιεί σχετικά νέες τεχνολογίες, µε την έννοια ότι έχουν εµφανιστεί τα τελευταία 1-5 χρόνια στην αγορά.

Πρώτοι σε αυτοπεποίθηση αλλά… και φόβο αποτυχίας.


Όπως κάθε χρονιά, οι Έλληνες κατατάσσονται στις πρώτες θέσεις ανάµεσα στις χώρες του GEM αναφορικά µε το επίπεδο αυτοπεποίθησής τους σχετικά µε τις γνώσεις, τα προσόντα και την απαιτούµενη εµπειρία για την έναρξη µιας επιχείρησης. Η επίδοση του 2009 (58%) είναι η δεύτερη υψηλότερη ανάµεσα στο σύνολο των χωρών του GEM. Ακόµα µεγαλύτερη αυτοπεποίθηση εµφανίζουν οι επιχειρηµατίες αρχικών σταδίων, µιας και σχεδόν το 90% αυτών δηλώνει ότι διαθέτει τις γνώσεις για να ξεκινήσει µια επιχείρηση. Όµως παρά την
παγκόσµιας κατάταξης και αναφορικά µε το φόβο της αποτυχίας (45% του πληθυσµού). Το επίπεδο εκπαίδευσης έχει αποδειχθεί πως λειτουργεί αντιστρόφως ανάλογα της εµφάνισης φόβου για την αποτυχία. Έτσι, το υψηλότερο ποσοστό των Ελλήνων επιχειρηµατιών που δέχονται πως ο φόβος για πιθανή αποτυχία του νέου εγχειρήµατος έχει σηµαντικές επιπτώσεις στις επιχειρηµατικές τους αποφάσεις έχουν ολοκληρώσει µερικώς τη δευτεροβάθµια εκπαίδευση, ενώ µικρότερος είναι αυτός ο φόβος στους κατόχους πανεπιστηµιακού διπλώµατος.
Κοινωνική Επιχειρηµατικότητα.

Το 2009, η έρευνα του GEM εξέτασε για πρώτη φορά την έννοια της Κοινωνικής Επιχειρηµατικότητας. Η κοινωνική επιχειρηµατικότητα αφορά στα άτοµα ή τους οργανισµούς που επικεντρώνονται σε επιχειρηµατικές δραστηριότητες µε κοινωνικούς ή περιβαλλοντικούς στόχους, όπως για παράδειγµα η ανακούφιση µειονεκτικών οµάδων, η ανακύκλωση, η λειτουργία πολιτιστικών χώρων, η παροχή υπηρεσιών φροντίδας κατ’ οίκον σε ηλικιωµένους και αρρώστους κτλ. Σύµφωνα µε την έρευνα, οι νεότεροι είναι περισσότερο ευαισθητοποιηµένοι σε θέµατα που άπτονται κοινωνικού ενδιαφέροντος, ενώ το µορφωτικό επίπεδο των εµπλεκοµένων φαίνεται να συνδέεται θετικά µε την πιθανότητα έναρξης µιας τέτοιας επιχείρησης. Σύµφωνα µε τα αποτελέσµατα, το επίπεδο εµφάνισης της κοινωνικής επιχειρηµατικότητας στις χώρες του GEM είναι 1,8%, µε το ποσοστό της Ελλάδας να φτάνει το 1,9% του πληθυσµού, όσο δηλαδή κατά µέσο όρο και στις χώρες που βασίζονται στην καινοτοµία. Οι εγχώριες επιχειρήσεις µε κοινωνικό ή περιβαλλοντικό χαρακτήρα διαφέρουν ως προς το προσωπικό που απασχολούν. Η δυναµική της κοινωνικής επιχειρηµατικότητας στην Ελλάδα γίνεται προφανής και από τις προβλέψεις αναφορικά µε τη δηµιουργία θέσεων απασχόλησης κατά την επόµενη πενταετία, καθώς πάνω από το 50% των κοινωνικών επιχειρηµατιών θεωρεί πως η επιχείρηση θα δηµιουργήσει τουλάχιστον 20 νέες θέσεις εργασίας στο διάστηµα αυτό. Μέσα από την έρευνα του GEM εξετάστηκε και ο βαθµός καινοτοµικότητας των κοινωνικών επιχειρήσεων. Φαίνεται, λοιπόν, πως σχεδόν µία στις τρεις κοινωνικές επιχειρήσεις θεωρεί πως εισάγει ένα νέο προϊόν στη δεδοµένη αγορά, ενώ ισάριθµο ποσοστό αναγνωρίζει ως καινοτόµο τον τρόπο παραγωγής που λαµβάνει χώρα στα πλαίσιά της. Ταυτόχρονα, το 48% των κοινωνικών επιχειρήσεων στην Ελλάδα θεωρεί πως δρα σε µια εξειδικευµένη αγορά ή/και στοχεύει σε συγκεκριµένη οµάδα πελατών (niche market/customers).
Οι επιπτώσεις της κρίσης στην επιχειρηµατικότητα.

Η φετινή έρευνα του GEM έχει συµπεριλάβει ερωτήµατα που σχετίζονται µε την οικονοµική κρίση και εξετάζουν ακριβώς αυτές τις αντιδράσεις των επιχειρηµατιών σε κάθε χώρα. Γενικότερα, οι καθιερωµένοι επιχειρηµατίες εµφανίζονται περισσότερο απαισιόδοξοι από ό,τι οι νέοι, γεγονός που µπορεί να αποδοθεί στη µεγαλύτερη εµπειρία, την τριβή µε τα καθηµερινά προβλήµατα και τη βαθύτερη αντίληψη των απαιτήσεων για τη λειτουργία µιας επιχείρησης από τους πρώτους. Σε ό,τι αφορά στην ίδρυση µιας νέας επιχείρησης, τρεις στους τέσσερις καθιερωµένους Έλληνες επιχειρηµατίες κρίνουν πως το 2009 κάτι τέτοιο ήταν σχετικά δυσκολότερο συγκριτικά µε το 2008, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό των επιχειρηµατιών αρχικών σταδίων αγγίζει οριακά το 70%. Ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι περίπου ένας/µία στους δέκα επιχειρηµατίες (καθιερωµένοι και αρχικών σταδίων) δηλώνει πως αντιµετώπισε πολύ λιγότερες δυσκολίες κατά τη φετινή χρονιά στην προσπάθειά του/της να ιδρύσει µια επιχείρηση. Η διατήρηση/ανάπτυξη των ήδη υφιστάµενων επιχειρήσεων φαίνεται να ήταν δυσκολότερη για τους καθιερωµένους επιχειρηµατίες στην Ελλάδα. Ταυτόχρονα, µόλις το 13% των καθιερωµένων και το 17,5% των νέων και επίδοξων επιχειρηµατιών αναγνωρίζουν ευκαιρίες ανάπτυξης µιας επιχείρησης εν µέσω της επικρατούσας κρίσης. Όσον αφορά στις επιπτώσεις της κρίσης στους επιµέρους κλάδους της ελληνικής οικονοµίας, προκύπτει ότι όλοι οι τοµείς δραστηριότητας φαίνεται να έχουν πληγεί, µε τις επιχειρήσεις του πρωτογενούς τοµέα σε µεγαλύτερο βαθµό βάσει των αποτελεσµάτων. Και η µεταποίηση φαίνεται να έχει επηρεαστεί αρνητικά, καθώς η συντριπτική πλειοψηφία των µεταποιητικών επιχειρηµατιών αρχικών σταδίων δηλώνει συρρίκνωση των ευκαιριών. Πάντως, υπάρχει και ένα 7% επιχειρηµατιών από το χώρο της µεταποίησης που δηλώνει ότι οι ευκαιρίες αυξήθηκαν. Παρόµοια, αν και κατά τι λιγότερο αρνητική, είναι η εικόνα στις επιχειρήσεις που έχουν ως τελικό πελάτη τον καταναλωτή, παρ’ όλο που και εδώ υπάρχει ένα µικρό ποσοστό που θεωρεί ότι η κρίση δηµιούργησε ευκαιρίες.

Τι είναι το GEM.

Το ΙΟΒΕ στο πλαίσιο της συµµετοχής του στο διεθνές ερευνητικό πρόγραµµα GLOBAL ENTREPRENEURSHIP MONITOR (GEM) εκπονεί την Ετήσια Έκθεση για την Επιχειρηµατικότητα στην Ελλάδα. Το GEM είναι ένα ερευνητικό Πρόγραµµα που συλλέγει εµπειρικά δεδοµένα από ένα ευρύ σύνολο χωρών παγκοσµίως και µέσω ειδικών εκδόσεων και εκθέσεων συνεισφέρει στη παγκόσµια συζήτηση για την επιχειρηµατικότητα. Το ΙΟΒΕ αποτελεί τον ελληνικό εταίρο στο ερευνητικό consortium του GEM και είναι υπεύθυνο για τη διεξαγωγή των αναγκαίων ερευνών στον ελληνικό πληθυσµό, την επεξεργασία των αποτελεσµάτων µε βάση την κοινή εναρµονισµένη µεθοδολογία και την ένταξή τους στο διεθνές αναλυτικό πλαίσιο του GEM, ώστε να επιτυγχάνεται η συγκρισιµότητα των στοιχείων.
 
ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ


Επισκευθείτε το blog Franchise Blog του κύριου Παναγιώτη Γ. Ρουσόπουλου, Γενικού Διευθυντής της THE FRANCHISE CO
επιδοτούμενα προγράμματα
Πανόραμα franchise 2015
Dale Carnegie Training Flash
franchise Excellence Center
Χρήσιμα links
Επισκευθείτε το Franchise Portal. gr
διεθνής ανάπτυξη
Εγγραφείτε στο newsletter μας
Facebook Twitter Linked In YouTube
RSS Feeds
Επιστροφή στην προηγούμενη σελίδα Προσθήκη αυτής της σελίδας στα αγαπημένα μου Εκτύπωση αυτής της σελίδας Κορυφή